Οι διαφωνίες μεταξύ των 27 ευρωπαϊκών χωρών μπορεί να μην λύθηκαν, αλλά τουλάχιστον στο σημερινό Συμβούλιο αποφάσισαν τρία μέτρα για το ενεργειακό κόστος.

Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία σχετικά με τα μέτρα για τον μετριασμό των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως μάλιστα αναφέρεται από την Τσεχική προεδρία της ΕΕ, κατέληξαν σε συμφωνία για τα εξής:

1) υποχρεωτική μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας,

2) ανώτατο όριο στα έσοδα όσων παράγουν ηλεκτρική ενέργεια με άλλες τεχνολογίες και

3) συνεισφορά αλληλεγγύης από τους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων.

Η συζήτηση αναμένεται βεβαίως να συνεχιστεί και να καταλήξει οριστικά στο τραπέζι των ευρωπαίων ηγετών, που θα συναντηθούν στην Πράγα την 6η και 7η Οκτωβρίου στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής. Οι 15 Ευρωπαίοι ηγέτες έκαναν σαφές πως είναι αποφασισμένοι να επιμείνουν στην πρότασή τους και να ασκήσουν πίεση στην Κομισιόν. Η Επιτροπή αντίστοιχα έπρεπε να λάβει σοβαρά υπόψη την πλειοψηφία των χωρών-μελών στη σύνταξη του νομοθετικού σχεδίου δράσης που θα παρουσιάσει την ερχόμενη Τρίτη 4η Οκτωβρίου. Η Επιτροπή προσπαθεί να βρει ένα τρόπο να προσεγγίσει το πλαφόν στην τιμή αερίου που θα μπορούν να αποδεχθούν και τα 27 διαφορετικά κράτη-μέλη του ευρωπαϊκού μπλοκ, που αναμένουν διαφορετικές λύσεις. Σήμερα όμως φαίνεται να προχώρησαν στη λύση μιας πολιτικής συμφωνίας τριών σημείων, που έχει ευρεία στήριξη.

Συγκεκριμένα το Συμβούλιο Ενέργειας ενέκρινε, με ειδική πλειοψηφία, κατ' αρχήν τον κανονισμό για την αντιμετώπιση της ενεργειακής έκτακτης ανάγκης, κάτι που δεν χρειάζεται συνεισφορά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και θα τεθεί σε ισχύ σύντομα, μόλις βεβαιώσεις το τελικό κείμενο εγκριθεί με γραπτή διαδικασία την επόμενη εβδομάδα. Αναλυτικά ο κανονισμός θα απαιτεί από τα κράτη μέλη να μειώσουν τη ζήτηση ενέργειας κατά 10% μεταξύ Δεκεμβρίου του τρέχοντος έτους και Μαρτίου 2023, σε σύγκριση με τη μέση χρήση τα τελευταία 5 χρόνια, λίγο μεγαλύτερη περίοδο από ό,τι πρότεινε η Επιτροπή και να μειώσουν το μέγιστο την ωριαία χρήση κατά 5%. Όπως προτείνεται, οι παραγωγοί που χρησιμοποιούν φθηνότερες πηγές ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα έχουν τα έσοδά τους περιορισμένα στα 180 ευρώ ανά MW/ώρα, με την επιφύλαξη της ευελιξίας των κρατών μελών να το προσαρμόσουν εάν οι συνθήκες είναι διαφορετικές στη χώρα τους και μπορούν να επιλέξουν επιβάλλουν έναν απροσδόκητο φόρο στα υπερβάλλοντα κέρδη μόνο στο 90% των εσόδων πάνω από αυτό το ποσό. Η Κύπρος, η Μάλτα και άλλες μικρές ευάλωτες αγορές έχουν κερδίσει εξαίρεση από την επιβολή τέτοιου φόρου. Τα έσοδα αυτού και μιας παρόμοιας εισφοράς στα κέρδη των παραγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου για το έτος και το επόμενο έτος θα διατεθούν για την αντιστάθμιση των λογαριασμών των πελατών ενέργειας συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων, αλλά το πώς θα διανεμηθεί θα εξαρτάται από τα μεμονωμένα κράτη μέλη. Τα μέτρα είναι προσωρινά και πρόκειται να λήξουν τον Δεκέμβριο του 2023, αλλά θα επανεξεταστούν τον Απρίλιο και, εάν χρειαστεί, θα παραταθούν.

Τα στοιχεία της Eurostat, για τη πορεία του πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο, έρχονται να επιβεβαιώσουν τις εκτιμήσεις για ανεξέλεγκτες ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Συνολικά στην Ευρωζώνη εκτινάχθηκε στο 10% από 9,1% τον αμέσως προηγουμένο μήνα, ενώ στην Ελλάδα ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στο 12,1% ύστερα από δύο διαδοχικούς μήνες αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, με τον εναρμονισμένο δείκτη στο 11,2% τον Αύγουστο, 11,3% τον Ιούλιο και 11,6% τον Ιούνιο. Συνολικά 10 χώρες της Ευρωζώνης εμφανίζουν τον Σεπτέμβριο διψήφια ποσοστά πληθωρισμού, γεγονός που φέρνει νέες επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ. Όπως προκύπτει οι τιμές ενέργειας έκαναν άλμα 40,8% τον Σεπτέμβριο από 38,6% τον Αύγουστο, ενώ εκείνες των τροφίμων- αλκοόλ- καπνού αυξήθηκαν κατά 11,8% έναντι 10,6 τον Αύγουστο. Αντιμέτωπες με τις πιο επώδυνες ανατιμήσεις έρχονται οι χώρες της Βαλτικής. Στην Εσθονία ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 24,2%, στη Λιθουανία 22,5%, στη Λετονία 22,4%, στην Ολλανδία αυξήθηκε κατά 4 μονάδες για να αγγίξει το 17,1%, στη Σλοβακία στο 13,6%, στη Γερμανία τρόμαξαν με το 10,9%, τα υψηλότερα επίπεδα από το 1951. Στον αντίποδα ανέλπιστη επιβράδυνση στο 6,2% κατέγραψε ο πληθωρισμός στη Γαλλία και αποκλιμάκωση 9,5% στην Ιταλία και 9% στην Κύπρο. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη είναι πρωτίστως πρόβλημα προσφοράς και ζήτησης από τις κλειστές στρόφιγγες των αγωγών με επίσης σοβαρά προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η ΕΚΤ για να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό,θα αυξήσει το επιτόκιο κατά 75 μονάδες βάσης τον Οκτώβριο, ενώ θα ακολουθήσει ακόμη μία αύξηση της ίδιας τάξης έως τα τέλη του έτους, ακόμη και εάν θυσιαστεί η ανάπτυξη γιατί φοβάται πως σε αντίθετη περίπτωση θα οδηγηθεί η Ευρώπη σε ακόμη βαθύτερη ύφεση ή σε μία παρατεταμένη περίοδο στασιμοπληθωρισμού.

Βασίλης Κορκίδης

Προεδρος ΕΒΕΠ