Tην Παρασκευή 7 Οκτωβρίου στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής στην Πράγα 27 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των χωρών μελών της ΕΕ θα συζητήσουν και θα επιδιώξουν να βρεθεί λύση στο θέμα της ενέργειας και των αυξήσεων των τιμών.

Στο έκτακτο συμβούλιο ενέργειας της 30ής Σεπτεμβρίου, η επιτροπή συζήτησε την δυνατότητα επιβολής ανώτατου ορίου στην τιμή του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το μέτρο αυτό, ωστόσο, σημειώνουν ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, συνεπάγεται σημαντικό κόστος για τα δημόσια οικονομικά και δεν ικανοποιεί αρκετές χώρες, μεταξύ άλλων την Ελλάδα, την Ιταλία, το Βέλγιο.

Κυριότερα αποτελέσματα της συνεδρίασης της 30ής Σεπτεμβρίου

Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συμφώνησαν σε έναν κανονισμό για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας και συζήτησαν περαιτέρω μέτρα για τον μετριασμό των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου.

Κανονισμός για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας

Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία σχετικά με έναν κανονισμό που αφορά παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Ο κανονισμός θα εγκριθεί επίσημα μέσω γραπτής διαδικασίας εντός των προσεχών ημερών.

Ο κανονισμός περιλαμβάνει μέτρα για την μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής, προκειμένου να μειωθούν οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές. Θεσπίζει μέτρα για την είσπραξη των πλεοναζόντων εσόδων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και συνεισφορά αλληλεγγύης επί των πλεοναζόντων κερδών στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την άμβλυνση των επιπτώσεων των υψηλών τιμών στους τελικούς πελάτες και για την περαιτέρω προστασία των πελατών λιανικής στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.

Μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας

Το Συμβούλιο συμφώνησε σε έναν εθελοντικό συνολικό στόχο μείωσης της ακαθάριστης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά 10 % και σε έναν υποχρεωτικό στόχο μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά 5 % σε ώρες αιχμής. Τα κράτη μέλη θα καθορίσουν το 10 % των ωρών αιχμής τους μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2022 και 31ης Μαρτίου 2023, κατά τη διάρκεια των οποίων θα μειώσουν τη ζήτηση. Τα κράτη μέλη θα είναι ελεύθερα να επιλέξουν τα κατάλληλα μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης και για τους δύο στόχους κατά το εν λόγω διάστημα.

Ανώτατο όριο στα αγοραία έσοδα για τις υποοριακές τεχνολογίες

Το Συμβούλιο συμφώνησε να περιορίσει στα 180 EUR/MWh τα αγοραία έσοδα για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των μεσαζόντων, οι οποίοι χρησιμοποιούν τις λεγόμενες υποοριακές τεχνολογίες για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η πυρηνική ενέργεια και ο λιγνίτης. Οι εν λόγω φορείς εκμετάλλευσης έχουν αποκομίσει απροσδόκητα μεγάλα οικονομικά οφέλη κατά τους τελευταίους μήνες, χωρίς να έχουν αυξηθεί οι λειτουργικές τους δαπάνες. Αυτό οφείλεται στον ρόλο του άνθρακα και του αερίου ως οριακών πηγών καθορισμού των τιμών, οι οποίες επί του παρόντος διογκώνουν την τελική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Το επίπεδο του ανώτατου ορίου αποσκοπεί στη διατήρηση της κερδοφορίας των φορέων εκμετάλλευσης και στην αποφυγή της παρεμπόδισης των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να χρησιμοποιήσουν μέτρα της επιλογής τους για την είσπραξη και τον διοχέτευση των πλεοναζόντων εσόδων προς τη στήριξη και την προστασία των τελικών καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη θέσπισαν ορισμένες δυνατότητες ευελιξίας προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εθνικές τους συνθήκες και τα ισχύοντα μέτρα τους σε εθνικό επίπεδο. Σε αυτά περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα καθορισμού υψηλότερου ανώτατου ορίου εσόδων, η χρήση μέτρων που περιορίζουν περαιτέρω τα αγοραία έσοδα, η διαφοροποίηση μεταξύ τεχνολογιών και η εφαρμογή ορίων στα αγοραία έσοδα άλλων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των εμπόρων.

Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η εξάρτηση ενός κράτους μέλους από τις καθαρές εισαγωγές είναι ίση ή μεγαλύτερη του 100 %, συνάπτουν συμφωνία για τον επαρκή επιμερισμό των πλεοναζόντων εσόδων έως την 1η Δεκεμβρίου 2022 με το κράτος μέλος εξαγωγής. Άλλα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να συνάψουν τέτοιες συμφωνίες.

Συνεισφορά αλληλεγγύης για τον τομέα των ορυκτών καυσίμων

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να καθορίσουν υποχρεωτική προσωρινή συνεισφορά αλληλεγγύης επί των κερδών των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς του αργού πετρελαίου, του φυσικού αερίου, του γαιάνθρακα και των διυλιστηρίων. Η συνεισφορά αλληλεγγύης θα υπολογίζεται επί των φορολογητέων κερδών, όπως καθορίζονται σύμφωνα με τους εθνικούς φορολογικούς κανόνες κατά το οικονομικό έτος που αρχίζει το 2022 και/ή το 2023, των οποίων η αύξηση υπερβαίνει το 20 % σε σύγκριση με τα μέσα ετήσια φορολογητέα κέρδη από το 2018. Η συνεισφορά αλληλεγγύης θα εφαρμόζεται επιπλέον των τακτικών φόρων και εισφορών που ισχύουν στα κράτη μέλη.

Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν εθνικά μέτρα ισοδύναμα προς τη συνεισφορά αλληλεγγύης, υπό την προϋπόθεση ότι είναι συμβατά με τους στόχους του κανονισμού και παράγουν τουλάχιστον συγκρίσιμα έσοδα.

Τα κράτη μέλη θα χρησιμοποιήσουν τα έσοδα από τη συνεισφορά αλληλεγγύης για την παροχή στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και για την άμβλυνση των επιπτώσεων από τις υψηλές τιμές λιανικής της ηλεκτρικής ενέργειας.

Μέτρα για το λιανικό εμπόριο

Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίσουν προσωρινά μια τιμή για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με σκοπό την περαιτέρω στήριξη των ΜΜΕ που πασχίζουν να ανταποκριθούν στις υψηλές τιμές ενέργειας. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν επίσης ότι μπορούν κατ’ εξαίρεση και προσωρινά να καθορίσουν τιμή για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του κόστους.

Εφαρμογή

Τα μέτρα έχουν προσωρινό και έκτακτο χαρακτήρα. Θα εφαρμοστούν από την 1η Δεκεμβρίου 2022 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Οι στόχοι μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας ισχύουν έως τις 31 Μαρτίου 2023. Το υποχρεωτικό ανώτατο όριο στα αγοραία έσοδα ισχύει έως τις 30 Ιουνίου 2023.

Τα κράτη μέλη θέσπισαν ειδικές εξαιρέσεις για την Κύπρο και την Μάλτα.

Ιστορικό και επόμενα βήματα

Ο κανονισμός θα εγκριθεί επίσημα με γραπτή διαδικασία στις αρχές Οκτωβρίου. Στην συνέχεια θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα και θα τεθεί σε ισχύ την επομένη.

Διαρροές φυσικού αερίου στους αγωγούς Nord Stream

Στο σημείο «Διάφορα», η Δανία, με την υποστήριξη της Γερμανίας και της Σουηδίας, ενημέρωσε τους υπουργούς σχετικά με τις πρόσφατες διαρροές φυσικού αερίου στους αγωγούς Nord Stream 1 και 2 κοντά στη νήσο Bornholm της Δανίας.

Τα κράτη μέλη υπενθύμισαν τη δήλωση του Ύπατου Εκπροσώπου Josep Borrell εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τις διαρροές στους αγωγούς φυσικού αερίου Nord Stream και υπογράμμισαν ότι δεν υπάρχει άμεσος αντίκτυπος στην ασφάλεια εφοδιασμού της ΕΕ, ούτε για το φυσικό αέριο ούτε για την ηλεκτρική ενέργεια.